Ieder mens heeft een voornaam en een achternaam. Die krijgen we bij
de geboorte, meestal van onze ouders. Namen zijn belangrijk. In het dagelijks leven zorgt
de naam voor onderscheid tussen de ene persoon of familie en de andere . De naam maakt ons
herkenbaar en aanspreekbaar. Zonder naam bestaan we niet. althans niet volgens de
burgerlijke stand. Maar een naam betekent meer. Een naam is ook belangrijk voor een
persoon zelf. Zo wordt een voornaam wel gekozen vanwege de speciale betekenis die hij
heeft. En veel achternamen zijn ooit ontleend aan het beroep dat men uitoefende of de
streek waar men vandaan kwam. De achternaam maakt ook duidelijk tot welk familieverband
iemand behoort.
Voor het krijgen en gebruiken van de voornaam en de achternaam - die officieel
geslachtsnaam heet - bestaan wettelijke regels. In deze brochure leest u hoe die regels
zijn.
De wettelijke regels
Informatie over naamswijziging kunt u vinden in de brochure ‘Naamwijziging'. Voor
de bestelwijze kijkt u achterin deze brochure.
In het kort komen de regels hierop neer:
- ouders kunnen samen de achternaam van hun kind(eren) kiezen, die van de moeder of die
van de vader.
- behalve de vrouw mag nu ook de man tijdens en na het huwelijk de achternaam van de
echtgenoot gebruiken in het dagelijks verkeer; ook partners die hun relatie hebben laten
registreren bij de burgerlijke stand mogen dit doen.
Naamskeuze voor kinderen door de
ouders
Kiezen van de voornaam
Als het om de voornaam gaat, zijnde ouders in principe vrij om te kiezen. De
belangrijkste beperking is, dat het geen onbehoorlijke namen mogen zijn. Kiezen de ouders
niet, dan geeft de ambtenaar van de burgerlijke stand het kind een voornaam.
Kiezen van de achternaam
De ouders kunnen samen de achternaam van hun eerste kind kiezen: die van de moeder of
de vader. Deze keuze is eenmalig en geldt voor alle volgende kinderen in het gezin. Dit is
zo om binnen het gezin eenheid van naam te bewaren. Vooral kinderen blijken dit belangrijk
te vinden.
Wie krijgt in Nederland met
naamskeuze te maken
Naamskeuze zoals hierboven bedoeld, gebeurt natuurlijk vooral bij de geboorte. Er is
daarbij
- voor de naamskeuze - wel verschil tussen gehuwde en niet gehuwde ouders. Ook bij een
adoptie komt de naamskeuze aan de orde. En tenslotte krijgen kinderen zelf in sommige
gevallen met naamskeuze te maken.
Naamskeuze ook in een
internationaal geval
Naamskeuze, naar Nederlands recht, is mogelijk als het kind Nederlander is. Het is niet
van belang of het kind naast de Nederlandse nationaliteit nog een andere nationaliteit
heeft. Heeft het kind niet de Nederlandse nationaliteit, maar de nationaliteit van een
ander land, dan bepaalt het recht van dat andere land of en wanneer naamskeuze mogelijk
is.
Ouders die gehuwd zijn
De ouders kiezen welke achternaam hun eerste kind krijgt: die van de moeder of die van
de vader. Om deze keuze officieel te maken, moeten zij samen naar de ambtenaar van de
burgerlijke stand, bij voorkeur in hun eigen gemeente. Allebei de ouders moeten daarbij
persoonlijk aanwezig zijn; het mag niet schriftelijk. Daarom kunnen zij dit het beste doen
tijdens de zwangerschap. Dan zorgen deze voorwaarden - samen en persoonlijk - over het
algemeen niet voor problemen. Op het moment van de aangifte - vlak na de bevalling - vaak
wel.
Als de ouders niet vóór of bij de aangifte van de geboorte samen een verklaring
hebben afgelegd, dan krijgt het kind de achternaam van de vader
Wat betekent dit in de praktijk?
Moeten de ouders voor de naamskeuze van hun eerste kind nu altijd samen naar de
burgerlijke stand? Nee, niet altijd. Stel, de ouders kiezen voor de achternaam van de
vader. Zij vinden het ook niet belangrijk hiervoor samen naar de burgerlijke stand te
gaan. De vader (of moeder) kan in dat geval zonder bezwaar alleen aangifte doen. Het kind
krijgt dan, zoals we hebben gezien, de achternaam van de vader.
En de ouders die kiezen voor de achternaam van de moeder? Zij zullen in elk geval samen
naar de burgerlijke stand moeten. En zij kunnen dit, zoals we hebben gezien, het beste
doen voordat het kind wordt geboren.
Ouders die niet gehuwd zijn
Ook de ouders die niet getrouwd zijn, kunnen kiezen voor de achternaam van de moeder of
de vader. Deze keuze vindt plaats bij de erkenning. Kiezen zij voor de achternaam van de
vader, dan leggen zij hierover samen een verklaring af voor de burgerlijke stand. Zonder
deze verklaring krijgt het kind de achternaam van de moeder. De erkenning kan ook vóór
de geboorte plaatsvinden. Naamskeuze vindt dan op dat moment en op dezelfde manier plaats.
Een ouder
Er zijn ook situaties waarin het kind (voor de wet) maar één ouder heeft. We noemen
twee van deze situaties. Ten eerste de niet gehuwde moeder met een kind dat niet wordt
erkend. Het kind krijgt in dit geval de achternaam van de moeder.
De tweede mogelijkheid: een van de ouders overlijdt voordat de naamskeuze is gedaan. In
dat geval kan de achtergebleven ouder bij de ambtenaar van de burgerlijke stand de naam
van de vader of de moeder kiezen.
Ouder en partner (die geen ouder is)
Vanaf 1 januari 2002 staat een kind dat geboren wordt tijdens een geregistreerd
partnerschap of huwelijk van twee vrouwen onder bepaalde voorwaarden automatisch onder het
gezag van de moeder en haar geregistreerde partner of echtgenoot (die niet de ouder is).
Zie hiervoor ook de brochure ‘Gezag, omgang en informatie’. In die gevallen is
het mogelijk om een naamskeuze te maken voor de naam van de ouder of die van de
niet-ouder. Zie voor gevallen waarin de moeder een geregistreerd partnerschap is aangegaan
met een man die het kind erkend heeft hierboven onder het kopje ‘Ouders die niet
gehuwd zijn’.
Bij adoptie
Een paar dat in Nederland een kind adopteert, kiest voor het kind de achternaam van een
van hen beiden. Voorwaarde is wel, dat het hun eerste kind is. Als dat niet het geval is,
krijgt het kind dezelfde naam als de andere kinderen. De naamskeuze vindt plaats ter
gelegenheid van de adoptie bij de rechter.
Ouders met
kinderen die geboren zijn vóór 1 januari 1998
Een tijdelijke regeling bood een keuze mogelijkheid ook aan ouders met kinderen die
vóór
1 januari 1998 zijn geboren. Die tijdelijke regeling gold tot 1 januari 2000, maar die
is nu niet meer van kracht. U kunt daar geen beroep meer op doen.
Naamskeuze
als een kind in het buitenland is geboren, erkend of geadopteerd
Elk land heeft zijn eigen regels van naamrecht en soms ook van naamskeuze. Tussen die
regels bestaan grote verschillen. Elk land heeft bovendien zijn eigen regels die bepalen
welk recht in een internationaal geval van toepassing is op de naam.
Voorbeeld: wordt een kind als eerste kind van een echtpaar geboren in het buitenland,
en is dat kind Nederlander, dan wordt de naam van dat kind in de buitenlandse geboorteakte
niet automatisch naar Nederlands recht bepaald. Een naamskeuze zoals wij die in Nederland
kennen, zal dan dus niet altijd mogelijk zijn. En als er van tevoren in Nederland een
naamskeuze is gedaan, zal daarmee in het buitenland niet altijd rekening worden gehouden.
Als er geen naamskeuze is gedaan, dan kan het (echtpaar binnen twee jaar na de geboorte
tegenover iedere ambtenaar van de burgerlijke stand alsnog naamskeuze doen. Of een vóór
de geboorte gedane naamskeuze bevestigen. Komt het kind nu naar Nederland, of wordt voor
hem een Nederlands paspoort aangevraagd, dan wordt dat kind door de Nederlandse overheid
geregistreerd onder de gekozen naam. Is er geen naamskeuze gedaan, dan wordt de naam uit
de buitenlandse geboorteakte overgenomen.
U kunt een naamskeuze, zoals hier beschreven, doen bij de ambtenaar van de burgerlijke
stand in Nederland of bij een aantal Nederlandse consulaten in het buitenland. U kunt bij
die instanties ook meer informatie krijgen.
Een mogelijkheid om achteraf in Nederland of op een Nederlands consulaat een naamskeuze
te doen, bestaat eveneens bij erkenning in het buitenland en in bepaalde gevallen van
adoptie in het buitenland. Het moet altijd gaan om een kind dat bij de adoptie of de
erkenning de Nederlandse nationaliteit behoudt of krijgt.
Kinderen zelf
Er zijn twee situaties waarin kinderen zelf direct te maken hebben met naamskeuze: bij
adoptie of erkenning én als het kind meerderjarig wordt. Wanneer een kind bij de adoptie
of erkenning 16 jaar of ouder is, kiest het zelf de achternaam.
Ieder kind dat meerderjarig wordt, heeft éénmaal de mogelijkheid om de naamskeuze van
de ouders te herzien.
Het gaat hier niet om een keuze, maar om een wijziging.
Voor het wijzigen van de achternaam moet het meerderjarige kind een verzoek indienen
bij het Ministerie van Justitie. Aan zo’n verzoek zijn ook kosten verbonden. Het
wijzigen van de geslachtsnaam is een apart onderwerp. Welke regels hiervoor gelden, kunt u
lezen in de brochure 'Naamswijziging'.
Het gebruik van de naam van de partner
Het is verboden zomaar de naam van een ander te gebruiken. Een uitzondering op deze
regel is het gebruik van de naam van de partner. Partners mogen elkaars achternaam
gebruiken. Dit geldt niet alleen voor gehuwde paren, maar ook voor partners die hun
relatie hebben laten registreren bij de burgerlijke stand. Ook als het huwelijk of
geregistreerd partnerschap beëindigd is, bestaat deze mogelijkheid. Voorwaarde is wel dat
de partner die de achternaam van de ex-partner wil gebruiken niet hertrouwd is of
(opnieuw) een geregistreerd partnerschap is aangegaan. Voor het gebruik van de achternaam
van de partner zijn drie mogelijkheden:
eerst de eigen naam, gevolgd door de naam van de partner; eerst de naam van de partner,
gevolgd door de eigen naam; de naam van de partner in plaats van de eigen naam.
Voor alle duidelijkheid: het gaat hier om het gebruik van de achternaam in het
dagelijks verkeer. De officiële naam die iemand heeft verandert daar niet door.
Voorbeeld: De heer Oudewater is getrouwd met mevrouw Simons. Mijnheer Oudewater kan in
het dagelijks verkeer de volgende namen gebruiken:
- de heer Oudewater
- de heer Simons
- de heer Simons-Oudewater
- de heer Oudewater-Simons
Hebt u vragen of wilt u meer
informatie
Voor vragen over naamskeuze kunt u terecht bij de ambtenaar van de burgerlijke stand in
uw gemeente of het Nederlandse consulaat in het resort waar u verblijft. Voor algemene
informatie en het aanvragen van brochures, kunt u contact opnemen met de informatielijn
van de gezamenlijke ministeries:
- Postbus 51 Infolijn
- Telefoon 0800-8051 (gratis)
- Openingstijden maandag t/m vrijdag van 9.00 uur tot 21.00 uur
- Internet: http://www.postbus51.nl
- E-mail: vragen@postbus51.nl
U kunt ook contact opnemen met:
- Ministerie van Justitie
- Directie Voorlichting, Afdeling in- en externe c
- Postbus 20301
- 2500 EH Den Haag
- Telefoon 070 - 370 68 50
- Openingstijden maandag t/m vrijdag van 9.00 uur t/m 17.00 uur
- Internet: www.justitie.nl
- E-mail: voorlichting@minjus.nl
Andere brochures
Over de volgende onderwerpen zijn brochure verkrijgbaar: link
Aan de inhoud van deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend.
contact opnemen met 0900 - ADVOCATEN.
(0900-238 62 28 - 80ct/m)
U kunt ook per email aan vraag stellen door hier te
klikken. U ontvangt binnen enkele werkdagen een degelijk antwoord van een advocaat.
