De Kantonrechtersformule
Ontslag bij arbeidsovereenkomst
Ontslag
Ontslag van werknemers - bescherming
Stel hier een vraag,
binnen 5 dagen antwoord
|
U kunt niet zomaar worden ontslagen.Als de werkgever tegen uw
wens in de arbeidsovereenkomst wil beëindigen, dan moet hij een strikte procedure volgen.
De werkgever kan een ontslagvergunning aanvragen bij het Centrum voor Werk en Inkomen
(CWI) of de kantonrechter vragen om de arbeidsovereenkomst te laten ontbinden. Het verloop
van het ontslag hangt grotendeels af van de reden van het ontslag.
Als de werkgever de arbeidsovereenkomst wil beëindigen zonder uw toestemming kan hij dit
doen via:
• een aanvraag van een ontslagvergunning via het CWI
• ontbinding van de arbeidsovereenkomst via de kantonrechter
• ontslag op staande voet.
Ontslag via het Centrum voor
Werk en Inkomen (CWI)
Als uw werkgever de arbeidsovereenkomst wil beëindigen, heeft hij een ontslagvergunning
nodig. Hij moet deze aanvragen bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). De werkgever
geeft aan wat de reden van het ontslag is. Het CWI kan uw werkgever vragen om meer
informatie en om bijvoorbeeld bewijs dat er een goede reden is voor ontslag.Vervolgens zal
het CWI u verzoeken om binnen twee weken te reageren. Als het nodig is, past het CWI hoor
en wederhoor toe (u en uw werkgever kunnen reageren op elkaars standpunt), totdat alle
informatie is verzameld. Het CWI neemt dan een beslissing over het toekennen van de
ontslagvergunning. U en uw werkgever krijgen beide de uitslag te horen.
Wanneer geeft het CWI een ontslagvergunning af?
Het CWI geeft een ontslagvergunning af bij:
• Ontslag op persoonlijke gronden.
• Ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid of veelvuldig ziekteverzuim.
• Ontslag om bedrijfseconomische redenen (reorganisatie, bedrijfssluiting).
Wat is ontslag op persoonlijke gronden?
U kunt op persoonlijke gronden worden ontslagen als u:
• niet (meer) functioneert of niet (meer) geschikt bent voor uw functie en dit niet
het gevolg is van ziekte;
• verwijtbaar heeft gehandeld, bijvoorbeeld: u bent arbeidsongeschikt en weigert
medewerking te verlenen aan maatregelen om weer aan de slag te komen;
• een conflict heeft met uw werkgever en herstel van de relatie nietmogelijk is;
• ernstige gewetensbezwaren heeft tegen uw werkzaamheden en de werkgever geen andere
of aangepaste functie voor u heeft.
Als uw werkgever een ontslagvergunning aanvraagt omdat hij vindt dat u niet goed
functioneert, dan moet hij dat kunnen aantonen. Bijvoorbeeld door middel van het
personeelsdossier (functioneringsgesprekken).
U moet genoeg tijd hebben gehad om uw functioneren te verbeteren.
Is er geen toestemming van het CWI?
De opzegtermijn
De opzegtermijn voor u als werknemer is meestal 1 maand. De opzegtermijn die voor de
werkgever geldt, staat vaak in het contract of in de CAO. Als er geen contractuele
opzegtermijn is, geldt de wettelijke opzegtermijn:
•Werkte u korter dan 5 jaar: 1 maand.
•Werkte u tussen de 5 jaar en 10 jaar: 2 maanden.
•Werkte u tussen de 10 en 15 jaar: 3 maanden.
•Werkte u 15 jaar of langer: 4 maanden.
U kunt ook mondeling overeenkomen dat de arbeidsovereenkomst onmiddellijk eindigt. Dit kan
alleen als beide partijen het er mee eens zijn.
Houdt de werkgever zich niet aan de opzegtermijn?
Als de werkgever zich niet aan de geldende opzegtermijn houdt, kunt u aanspraak maken op
een schadevergoeding. U kunt de eis tot schadevergoeding indienen bij de kantonrechter.
Was u op 1 januari 1999 ouder dan 45 jaar?
Dan kan het zijn dat u een langere opzegtermijn heeft opgebouwd. Uw werkgever moet deze in
acht nemen. Bent u na 1 januari 1999 van werkgever veranderd, dan heeft u geen recht meer
op een langere opzegtermijn.
Ontslag wegens bedrijfseconomische
reden
Ontslag wegens reorganisatie, een bedrijfssluiting, verhuizing of het afstoten van een
deel van de activiteiten van een onderneming, vallen allemaal onder ontslag wegens
bedrijfseconomische redenen. De werkgever moet hiervoor een ontslagvergunning aanvragen
bij het CWI. De werkgever moet bewijzen dat het ontslag echt noodzakelijk is. Bijna altijd
moet hij cijfers van de onderneming overleggen.
Collectief ontslag
Soms worden twintig of meer werknemers tegelijkertijd (binnen drie maanden) ontslagen. In
dit geval van collectief ontslag, moet de werkgever zich houden aan de Wet melding
collectief ontslag (WMCO). De werkgever meldt aan het CWI en de vakorganisaties dat hij of
zij werknemers collectief gaat ontslaan. De vakorganisaties geven aan of het CWI de
ontslagverzoeken direct kan behandelen of dat het CWI moet wachten. In het laatste geval
moet het CWI een maand wachten voor ze de ontslagaanvraag mag behandelen. Vaak stelt de
werkgever samen met de vakorganisatie of de ondernemingsraad een sociaal plan
(afvloeiingsregeling) op.
De verkorte procedure
Sinds 1999 bestaat er bij ontslag wegens bedrijfseconomische redenen de mogelijkheid van
een verkorte ontslagprocedure. U als werknemer kunt dan gevraagd worden om een zogenaamde
‘verklaring van geen bezwaar’ in te vullen. Het CWI kan met een ‘verklaring
van geen bezwaar’ snel een ontslagbeslissing nemen. Uiteraard bent u niet verplicht
om aan deze verkorte procedure mee te werken.
Het invullen van de ‘verklaring van geen bezwaar’ heeft in elk geval geen
gevolgen voor een WW-uitkering. Hierover zijn door het CWI en het UWV afspraken gemaakt.
Wie wordt het eerste ontslagen bij collectief ontslag?
Toepassing dienstjarenbeginsel
Meestal wordt uitgegaan van het dienstjarenbeginsel (‘last in, first out’). Als
u één van de laatste nieuwe medewerkers bent, heeft u in principe de meeste kans om
ontslagen te worden. Dit geldt alleen als het gaat om uitwisselbare, vergelijkbare en
gelijkwaardige functies. Hiervan kan worden afgeweken door het CWI als:
• u onmisbaar bent voor de organisatie;
• uw positie op de arbeidsmarkt slechter is dan die van collega’s die eerder in
dienst zijn gekomen;
• u onvervangbaar bent. Bijvoorbeeld omdat uw persoonlijke kwaliteiten van belang
zijn voor de opdrachtgever of als er gevaar bestaat dat uw vervanging de voortgang van de
werkzaamheden bij de opdrachtgever schaadt.
Toepassing afspiegelingsbeginsel
Uw werkgever kan er ook voor kiezen om werknemers op basis van het afspiegelingsbeginsel
(een indeling naar de leeftijdsgroepen 15-25 jarigen, 25-35 jarigen, 35-45 jarigen, 45-55
jarigen en 55 jarigen en ouder) voor ontslag voor te dragen. Daarmee blijft de
leeftijdsopbouw van het personeel een afspiegeling van het totale personeelsbestand. Hij
kan dit doen om de continuïteit van de organisatie niet in gevaar te brengen. Hij
ontslaat dan uit elke leeftijdsgroep een evenredig aantal mensen. Binnen de leeftijdsgroep
geldt dan wel weer het dienstjarenbeginsel. Uw werkgever kan alleen het
afspiegelingsbeginsel toepassen als hij tien of meer medewerkers wil ontslaan.
Let op
Per 1 januari 2006 verandert een aantal regels rondom bedrijfseconomisch ontslag. De
werkgever kan dan niet meer kiezen tussen afspiegelingsbeginsel en dienstjarenbeginsel,
maar moet bij ontslagkeuze altijd het afspiegelingsbeginsel toepassen.
Werkt u als schoonmaker of uitzendkracht?
Schoonmakers werken vaak in ploegendienst bij verschillende (inleen)bedrijven. In dat
geval worden de opgebouwde dienstjaren alleen vergeleken met collega-werknemers die voor
hetzelfde bedrijf werken. Ook als uitzendkracht kunt u niet automatisch de plek innemen
van elke andere uitzendkracht. Ook dan worden de opgebouwde dienstjaren alleen vergeleken
met collega-werknemers. Deze collega-werknemers kunnen werkzaam zijn bij hetzelfde
(inleen)bedrijf of bij een ander (inleen)bedrijf waar 4 of meer mensen werken.
Heeft uw werkgever financiële problemen of gaat hij failliet?
Dan heeft u mogelijk recht op een uitkering wegens betalingsonmacht.
Dat kan in de volgende situaties:
• Uw werkgever heeft tijdelijk uitstel van betaling gekregen (surseance).
• De rechter heeft uw werkgever failliet verklaard en een curator aangesteld die de
leiding van het bedrijf overneemt. In dit geval heeft de aangestelde curator geen
toestemming nodig van het CWI als hij uw arbeidscontract wil opzeggen.
Ontslag bij arbeidsongeschiktheid of
ziekte
Een werkgever kan een werknemer met een contract voor onbepaalde tijd niet ontslaan, als
die persoon ziek of arbeidsongeschikt is. Ook niet als er door het CWI al een
ontslagvergunning is verleend. Pas als de werknemer langer dan 2 jaar ziek of
arbeidsongeschikt is, kan de werknemer worden ontslagen. De werknemer mag wel ontslagen
worden als hij of zij ziek is geworden, nadat het CWI het verzoek om ontslag heeft
ontvangen.
Bent u arbeidsongeschikt en wordt u daarom ontslagen?
De werkgever mag een arbeidsongeschikte werknemer niet binnen twee jaar ontslaan, tenzij:
• De arbeidsongeschikte volgens het UWV niet of onvoldoende meewerkt aan
reïntegratie (door middel van het volgen van scholing, het aanvaarden van passend werk of
meewerken aan een plan van aanpak).
• Een CAO of publiekrechtelijke regeling een bepaling bevat, waardoor de werknemer
toch kan worden ontslagen.
De werkgever kan dan een verzoek voor een ontslagvergunning indienen in bij het CWI. Het
CWI beoordeelt het verzoek om ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. De
voorwaarden zijn:
• U kunt door ziekte uw functie niet meer vervullen.
• De verwachting is dat u niet binnen 26 weken hersteld bent.
• De werkgever heeft (aantoonbaar) geen alternatieve werkzaamheden.
(Met alternatieve werkzaamheden wordt een andere of aangepaste functie bedoeld.)
• Ook is de werkgever verplicht om voor werknemers de reïntegratie binnen het
bedrijf van een andere werkgever te bevorderen, als hij in zijn eigen bedrijf geen
passende arbeid kan aanbieden.
Bent u regelmatig ziek en wordt u daarom ontslagen?
In principe mag u niet worden ontslagen als u regelmatig ziek bent. Uw werkgever kan het
CWI echter om toestemming vragen u toch te ontslaan. Dit kan hij doen als het
productieproces of uw collega’s onevenredig zwaar onder druk komen te staan, doordat
u regelmatig verzuimt.
Bij een verzoek om ontslag wegens regelmatig ziekteverzuim kijkt het CWI naar:
• De gevolgen van uw ziekteverzuim voor de organisatie.
• De hoogte van het ziekteverzuim in de rest van de organisatie.
• De mogelijkheden om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.
Heeft u door ziekte of gebrek minder kansen op de arbeidsmarkt?
U bent arbeidsgehandicapt als u door ziekte of gebrek verminderde kansen heeft op de
arbeidsmarkt. Indien u werkt op basis van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en
arbeidsgehandicapt bent, dan heeft u bij bedrijfseconomisch ontslag recht op extra
bescherming. Dit betekent dat het CWI eerst aan het UWV vraagt of er ander passend werk
voor u is.Als er ander passend werk is, dan krijgt uw werkgever geen toestemming voor
ontslag. Ook niet als u hier op grond van het dienstjarenbeginsel voor in aanmerking zou
komen.
Ontslag tijdens proeftijd en op
staande voet
Mag u ontslagen worden tijdens de proeftijd?
Ja, uw werkgever mag tijdens de proeftijd de arbeidsovereenkomst opzeggen, zonder
toestemming van het CWI. Ook hoeft hij dan geen rekening te houden met de opzegverboden en
opzegtermijnen. De regels gelden alleen bij een geldige proeftijd.
Voor een geldige proeftijd is vereist dat:
• deze schriftelijk in de arbeidsovereenkomst is opgenomen;
• voor beide partijen een gelijke periode geldt:
• voor een contract voor onbepaalde tijd geldt:
maximaal 2 maanden;
• voor een contract voor bepaalde tijd van minder dan 2 jaar
geldt: maximaal 1 maand;
• voor een contract voor bepaalde tijd van meer dan 2 jaar
geldt: maximaal 2 maanden.
U kunt zelf ook opzeggen in uw proeftijd. U heeft dan geen recht op een WW-uitkering.
Wat is ontslag op staande voet?
Bij ontslag op staande voet wordt het dienstverband per direct beëindigd. Er is dan geen
toestemming (ontslagvergunning) nodig van het CWI. De werkgever mag de loonbetaling aan u
stopzetten. Ook kunt u geen aanspraak maken op een WW-uitkering.
Ontslag op staande voet kan alleen als hier een goede reden voor is. Uw werkgever kan u
bijvoorbeeld op staande voet ontslaan als u steelt, fraudeert, als u werk weigert zonder
goede reden of als u dronken op uw werk verschijnt. Op het moment dat hij u ontslag op
staande voet geeft, moet hij de reden direct vertellen. Als u vindt dat het ontslag
onterecht is, kunt u in eerste instantie informatie inwinnen bij het Centrum voor Werk en
Inkomen (CWI). Als u hier niet tevreden over bent, kunt u in beroep gaan bij de
kantonrechter. U kunt zelf ook op staande voet ontslag nemen. Bijvoorbeeld als u beledigd
of mishandeld wordt door uw werkgever, als u erg gevaarlijk werk moet doen of als uw loon
niet wordt betaald.
Bezwaar maken tegen ontslag
Als u met toestemming van het CWI ontslagen bent en u vindt het ontslag niet terecht, dan
kunt u in beroep gaan bij de kantonrechter. Die bepaalt of er sprake is van
‘kennelijk onredelijk ontslag’.Van kennelijk onredelijk ontslag kan sprake zijn
als u wordt ontslagen op grond van disfunctioneren, terwijl u regelmatig goede
beoordelingen heeft gehad. Meestal krijgt u uw baan hiermee niet terug, maar kunt u wel in
aanmerking komen voor een schadevergoeding (gouden handdruk of ontslagvergoeding).
Ontslagvergoeding
Hoewel er geen wettelijke regels bestaan voor het bepalen van de hoogte van de
ontslagvergoeding, wordt meestal aangehaakt bij de richtlijn die is opgesteld door de
gezamenlijke kantonrechters in Nederland. Deze richtlijn staat ook wel bekend als 'de
kantonrechtersformule'.
Ontslag via de kantonrechter
Ontslag kan ook via de kantonrechter verlopen. Dat geldt in ieder geval in de volgende
gevallen:
• als er sprake is van een opzegverbod;
• als de procedure via het CWI niet bevredigend is verlopen;
• als er sprake is van kennelijk onredelijk ontslag.
In die gevallen is er sprake van ‘ontbinding van de arbeidsovereenkomst wegens
gewichtige redenen’. Onder 'gewichtige redenen' wordt verstaan:
• onbehoorlijk gedrag;
• veranderde omstandigheden.
Onbehoorlijk gedrag
Onbehoorlijk gedrag is bijvoorbeeld het vervalsen van diploma's, bedreiging, het in gevaar
brengen van uzelf of anderen of het schaden van een afgesproken geheimhoudingsplicht.
Veranderde omstandigheden
Wat 'veranderde omstandigheden' zijn, is minder duidelijk. De wet geeft geen voorbeelden.
De meeste verzoeken om een overeenkomst te beëindigen, hebben te maken met persoonlijk
ontslag (onvoldoende functioneren of een verstoorde arbeidsrelatie).
Opzegtermijn
Bij ontslag via de kantonrechter hoeft de werkgever zich niet aan de opzegtermijn te
houden; de kantonrechter bepaalt wanneer de overeenkomst ontbonden wordt. Meestal houdt de
kantonrechter wel rekening met wat de opzegtermijn bij een procedure via het CWI zou zijn.
De rechter hoeft zich niet te houden aan het dienstjarenbeginsel of het
afspiegelingsbeginsel.
Krijgt u een ontslagvergoeding?
Bij een ontbindingsprocedure via de kantonrechter moet de werkgever vaak een
schadevergoeding betalen aan de werknemer. De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van
uw leeftijd, de duur van het dienstverband en uw persoonlijke omstandigheden. De
vergoeding krijgt de werknemer dan wegens ‘kennelijk onredelijk ontslag’. Zo'n
ontslagvergoeding wordt ook wel 'gouden handdruk' genoemd.
Ontslagverboden
Uw werkgever mag u niet ontslaan:
• Op grond van bijvoorbeeld godsdienst, ras, geslacht, leeftijd,
handicap (verbod op discriminatie).
• Tijdens de eerste twee jaar dat u ziek, arbeidsongeschikt of arbeidsgehandicapt
bent. In bepaalde gevallen kunt u wèl binnen deze eerste twee jaar ontslagen worden.
Bijvoorbeeld als u volgens het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) niet of
onvoldoende meewerkt aan uw reïntegratie, zoals het volgen van scholing, het aanvaarden
van passend werk of het meewerken aan een plan van aanpak.
• Omdat u zwanger of met bevallingsverlof bent.
• Omdat u ouderschapsverlof wilt opnemen.
• Omdat u lid bent van de ondernemingsraad of een personeelsvereniging.
• Omdat u werkzaam bent als functionaris voor de gegevensbescherming van de Wet
bescherming persoonsgegevens of als deskundig werknemer van de Arbeidsomstandighedenwet.
• Omdat u lid bent van een bepaalde politieke organisatie.
• Omdat u lid bent van een vakbond.
• Als u ernstige gewetensbezwaren tegen uw werkzaamheden heeft en uw werkgever een
andere of aangepaste functie voor u heeft.
• Als u als buitenlandse werknemer uw dienstplicht moet vervullen in uw land van
herkomst.
Zelf uw arbeidscontract opzeggen
Als u zelf uw arbeidsovereenkomst opzegt, heeft u geen toestemming nodig van het CWI. U
moet wel de geldende opzegtermijn in acht nemen.
Let op
Een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd kunt u niet opzeggen. Dat is alleen mogelijk
als daar in de arbeidsovereenkomst afspraken over zijn gemaakt.
Ontslag nemen tijdens proeftijd
U kunt in uw proeftijd (maximaal 2 maanden) het contract op ieder moment opzeggen. Dit
geldt ook voor uw werkgever. Zeg het contract bij voorkeur schriftelijk op.
Wederzijds goedvinden
U kunt ook met uw werkgever overeenkomen dat de arbeidsovereenkomst wordt beëindigd. Dit
heet ‘met wederzijds goedvinden.’ Omdat u met het ontslag instemt, is
toestemming van CWI of van de rechter niet nodig.
Aflopend contract
Uw contract kan ook ‘van rechtswege’ beëindigd worden. Het ontslag verloopt dan
eigenlijk vanzelf. Dit is het geval als:
• u overlijdt
• uw contract voor bepaalde tijd afloopt
• er een ontbindende voorwaarde in het contract van kracht wordt.
U gaat bijvoorbeeld werken als vervanger van een zieke werknemer. Dit contract eindigt als
de zieke werknemer is hersteld.
Werkloosheidswet-uitkering
(WW-uitkering)
Na ontslag heeft u recht op een tijdelijke overbrugging in de vorm van een WW-uitkering,
totdat u een andere baan heeft. Bij het bepalen van het recht op WW kijkt UWV of u er
alles aan heeft gedaan om te voorkomen dat u een beroep moet doen op de WW.
Werkloos door eigen schuld
Als u door uw eigen schuld werkloos bent geworden ('verwijtbaar werkloos'), dan heeft u
geen recht op een WW-uitkering. U bent verwijtbaar werkloos als:
• u zelf ontslag heeft genomen;
• u ontslagen bent omdat u zich heeft misdragen op uw werkplek;
• u niet heeft geprotesteerd tegen het feit dat uw werkgever u wilde ontslaan.
Heeft u geen recht op WW, dan kan dit ook gevolgen hebben voor een eventuele
bijstandsuitkering of IOAW-uitkering (Inkomensvoorziening voor oudere gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werkloze werknemers). Voor meer informatie over de WW-uitkering kunt u
contact opnemen met het UWV.Voor hulp bij het zoeken naar een nieuwe baan kunt u terecht
bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) bij u in de buurt. Sinds 1 juli 2005 kan
iedereen die werkloos dreigt te worden, vóór de eerste werkloosheidsdag al hulp krijgen
van het CWI of het
UWV bij het zoeken naar werk. U moet wel aantonen dat u binnen vier maanden wordt
ontslagen.
Hebt u nadere informatie nodig dan kunt u contact opnemen met
0900 - ADVOCATEN. (0900-238 62 28 - 80ct/m)
U kunt ook per email aan vraag stellen door hier te
klikken. U ontvangt binnen enkele werkdagen een degelijk antwoord van een advocaat.
Wilt u direct contact met een advocaat, bel dan 035 531 88 80
|
